Podział i charakterystyka działania leczniczego wód mineralnych
Wody alkaliczne zawierają wodorowęglany i węglany alkaliczne oprócz chlorku sodowego, bezwodnika kwasu węglowego i innych związków. Są one stosowane w kuracji pitnej, ponieważ zobojętniają kwas solny w żołądku. Podgrzane, podane przed jedzeniem wody te hamują czynność wydzielniczą żołądka. Wody alkaliczne zawierające siarczan magnezowy działają pobudzająco na perystaltykę dróg żółciowych oraz wydzielanie żółci. Stosowane we wziewaniach działają wykrztuśnie, rozrzedzając wy¬dzielinę zalegającą w drzewie oskrzelowym. Wzmagają one wydzielanie kwasu moczowego oraz obniżają przemianę materii.
Wody zawierające węglan wapniowy i magnezowy oraz siarczan wapniowy działają przeciwzapalnie. Ponieważ występują one zwykle w postaci silnie hipoosmotycznych szczaw, działają moczopędnie. Stosuje się je w leczeniu przewlekłych nieżytów błon śluzowych oraz kamicy nerkowej.
Wody słone mogą zawierać prócz składnika podstawowego, tzn. chlorku sodowego, również chlorek wapniowy, chlorek magnezowy, bezwodnik kwasu węglowego, węglan sodowy, węglan wapniowy oraz siarczan sodowy. Stosowane w leczeniu pitnym wzmagają czynność wydzielniczą żołądka, a wziewane polepszają ukrwienie błon śluzowych oraz roz¬rzedzają ich wydzielinę. Stosowane są one również w postaci kąpieli solankowych.
Wody żelaziste występują zwykle w postaci szczaw. Wyróżnia się wody zawierające wodorowęglan żelazowy oraz siarczan żelazowy. Pobudzają one układ krwiotwórczy i znajdują zastosowanie w leczeniu niedokrwisto¬ści, w chorobach wieku dziecięcego oraz w zaburzeniach wydzielania gruczołów dokrewnych.
Wody jodkowe są stosowane w miażdżycy, nadciśnieniu, chorobach układu krążenia, zaburzeniach wydzielania gruczołów dokrewnych, pirzewlekłych nieżytach oskrzeli oraz w chorobach wieku dziecięcego.
Wody siarczkowe i siarkowodorowe wykazują bardzo złożony skład chemiczny, najbardziej aktywny jest w tych wodach siarkowodór, pobudzają one przemianę materii, normują bilans siarki w ustroju, działają odczulająco i odtruwająco, wpływają rozmiękczająco na naskórek oraz wywołują przekrwienie skóry. Stosowane są w gośćcowych i pourazowych schorzeniach układu ruchu, zaburzeniach przemiany materii, chorobach skóry, chorobach układu krążenia, zatruciach metalami ciężkimi oraz w chorobach kobiecych.
Wody arsenowe działają pobudzająco na układ krwiotwórczy, wzmagają łaknienie i czynność wydzielniczą przewodu pokarmowego.
Szczawy stosowane w kuracji pitnej wzmagają wydzielanie żołądka, wywołując przekrwienie żołądka i jelit. Jeśli są to wody hipoosmotyczne, to działają moczopędnie. Są wykorzystywane do kąpieli kwasowęglowych.
Wody radoczynne wywołują prawdopodobnie w ustroju zmiany fizyko¬chemiczne spowodowane promieniowaniem radioaktywnym. Znajdują zastosowanie w leczeniu zaburzeń przemiany materii, schorzeń układu ruchu i układu nerwowego, niedokrwistości oraz zaburzeń wydzielania gruczołów dokrewnych.